In de zomer las ik ‘Altijd van je af’, de biografie van Arjan Ederveen. Met veel plezier. Bovenstaande passage daaruit ontlokte mij natuurlijk een grote glimlach. Want ja, zijn advies komt voor mij wat laat, ik heb al economie gestudeerd….. Achteraf bezien zou je kunnen denken dat dat een dwaling was, een vergissing, een verkeerde keuze van studie en beroep. Ik heb er tien, twaalf jaar mee ‘verloren’. Maar ja, bestaat dat wel?
Economie is geen logische studiekeuze voor wie in wezen een stembevrijder is, maar het had in mijn geval toch niet anders en ook niet beter kunnen gaan. Die jaren had ik nodig om mezelf beter te leren kennen, en ondertussen (overigens totaal onbewust) moed te verzamelen om een andere weg in te slaan. Niet onbelangrijk daarbij: in die jaren vond ik ook mensen die mij bemoedigden, vooral omdat ze zelf ook dapper op weg waren om zichzelf te ontdekken.
Moed, angst en opwinding
Dit ging over een grote keuze, maar hetzelfde proces kun je ook op allerlei andere momenten tegenkomen, juist ook bij stembevrijding. Het gaat om moed. Voor een spannende stap is moed nodig. Die moed ligt altijd weer dichterbij dan ik denk. Dat heb ik toen, en sindsdien nog veel vaker, geleerd. De moed ligt op me te wachten precies in dat wat spannend is. In het verlangen, in hoe enerverend dat is, ja, in de angst, daar ligt de moed. En die gaat gepaard met opwinding. Het toelaten van die spanning, erbij blijven, durven voelen, durven delen, dat is wat me te doen staat. Keer op keer. En eerlijk is eerlijk: aangenaam is dat niet. Want wie is er nou dol op ongewisheid? Ik niet.
Dit is dus een pleidooi voor het toelaten van spanning. Maar pas op. Er bestaat ook spanning die geen opwinding oproept maar juist kramp en stress. Die ken ik ook. Dan raak ik bevangen door de stemmen in mij die zeker weten dat ik tekortschiet. Dat ik niet interessant genoeg ben, niet creatief genoeg, niet muzikaal genoeg, niet geschoold genoeg, niet aantrekkelijk genoeg, niet man genoeg, niet sociaal genoeg, niet diep genoeg, niet zorgzaam genoeg. Kortom: niet genoeg. Het zijn pijnlijke stemmen, je kent ze zelf ook vast. Ze zijn indrukwekkend, ze lijken gelijk te hebben. En voor ik het in de gaten heb handel ik ernaar: ik ga m’n best doen, iets oplossen, pleasen, bewijzen. Oud overlevingsgedrag.
Gelukkig word ik steeds ouder
Het allergrootste voordeel van ouder worden vind ik: ik krijg deze stemmen en neigingen steeds iets beter in beeld. Ik kan ze waarnemen, ze verdwijnen daarmee niet, maar ze verliezen iets van hun giftigheid en kracht. En ik kan nu terugkijken op een loopbaan die wonderlijk was (en is), waarin ik allerlei ‘vergissingen’ en ‘dwalingen’ heb begaan, en kan zien: ze waren altijd onvermijdelijk. Dat is zo bij ‘grote’ vergissingen, maar ook bij alle kleine: ieder verkeerd akkoord dat ik speel, iedere vreemde noot die ik zing, ze horen erbij.
Maar ook al ben ik een (ex-)econoom, ik onderschrijf graag het pleidooi dat Ederveen houdt: vertrouw op waar je hart naar uit gaat. Vertrouw op waar je gelukkig van wordt. Wil dat niet te veel begrijpen, durf te dwalen. Dat is niet vanzelfsprekend in onze maatschappij, er is veel druk om succesvol te moeten zijn. Maar zo steekt het leven uiteindelijk niet in elkaar, toch? Er ligt geen plan klaar voor jou of voor mij, dwalen is een noodzaak. Dat vergt vertrouwen, en dus ook oefening. Het vergt ook: geen haast hebben. Niet denken dat er iets binnen een bepaalde termijn bereikt moet worden. Gewoon je hele leven uittrekken om te ontdekken en te durven zijn wie je bent. En: jezelf omringen met mensen die je bemoedigen, doordat ze dat zelf ook doen.
Samen durven we meer
‘Iedereen is ergens goed in’, zeg ik Arjan Ederveen graag na. Iedereen heeft een eigen stem, die eigen stem heeft steeds weer een eigen lied. En jouw eigen lied, daar ben jij goed in. Daarin kom jij en komt je hartstocht tot leven. Ik bedoel dat zowel letterlijk als overdrachtelijk. Hoe kom je erachter hoe jouw lied gaat? Door te durven dwalen, in muziektermen is dat: improviseren. Houvast loslaten. Geen plan hebben. Wel durven verlangen. Durven voelen. Durven waarnemen waar je vasthoudt aan oude (schijn)zekerheden. Durven toelaten wat er is. Durven lijden, soms. Durven opgaan in de stroom. Durven genieten, ook dat. Durven.
We staan aan het begin van een nieuw zangseizoen. Ik verheug me erop om samen met jullie te dwalen, te improviseren, te leren. Samen durven we meer. Muziek is zo’n oneindig geschenk, je kunt niet vrijuit zingen en tegelijk tobben, piekeren. En zelfs in je gemis, je rouw, je pijn, je angst, je wanhoop valt er te zingen en valt er bevrijding te ervaren. Want in jouw eigen lied, daar ben jij goed in. Daar kun je jezelf in voelen in je waardigheid en in je kracht.
Natuurlijk gaan we ook weer volop samen zingen, mantra’s, liederen, improvisaties. Om elkaar te ontmoeten op het niveau van wie we echt zijn, in onze ware natuur, die muziek is, mysterie, een onbevattelijk wonder, dat zich niettemin laat bezingen.
Jouw eigen lied, daar ben je goed in, had ik dat al gezegd? Kom het maar zingen, dat lied. Kom kennismaken met stembevrijding in Jij Bent Muziek, kom van heerlijke eenvoud en spontane meerstemmigheid genieten in Het Lied van de Ziel, kom Nieuwe Ruimte ervaren in je verlies, kom naar een van de activiteiten van mijn collega’s en mij, of naar allemaal. Dwaal en verwonder je, wie weet word je er gelukkig van. Economie studeren kan altijd nog.
Hartelijke groet,
